براى اداى دين خويش و ارشاد و راهنمايى مردم ، به قفقاز ، نخجوان و گنجه سفر كرد ، و سپس به تبريز بازگشت . « 1 » مهاجرت به نجف اشرف آيت اللّه مامقانى دل در نجف نهاده بود و آرزوى تحصيل در آن شهر مقدس را در سر مىپرورانيد ، اما به دليل كثرت قرض و نداشتن تمكن مالى راه چاره‌اى نمىديد ، تا اينكه يكى از تجار تبريز بر وى وارد شد ، و از سبب نرفتن به نجف اشرف براى تكميل آموخته‌هايش پرسش كرد . وى چيزى اظهار نكرد . پس آن شخص فهميد كه سبب آن بودن قرض و نبودن خرج راه است . ازاين‌رو ، وى پرداخت مقدارى از قرض و خرج راه او را متقبل شد ، و درخواست كرد كه مامقانى به عتبات رود و به تكميل اندوخته‌هايش بپردازد . « 2 » وى در حدود سال 1270 ه . ق وارد نجف اشرف شد ، و به فراگيرى فقه ، اصول ، حديث ، رجال و درايه پرداخت ، و علاوه بر آنها به تحصيل صرف و نحو ، منطق ، معانى ، بيان ، لغت ، حديث ، تاريخ ، نسب و تراجم همت گماشت ، و در تمام آنها استاد شد . وى الفيهء ابن مالك ، اغلب عبارات سيوطى ، شرح ابن ناظم ، مطول ، حاشية ملا عبد اللّه و بسيارى از اشعار لطيف فارسى ، عربى و تركى ؛ امثال ، داستانها ، احوال علما و انساب سادات را از حفظ داشت ، و در مجالس خويش بدان استناد مىكرد . استادان آيت اللّه مامقانى سالهاى طولانى در دروس استادان بزرگ حوزهء نجف شركت

--> ( 1 ) . امين ، اعيان الشيعة ، ج 5 ، ص 150 ؛ معلم حبيب آبادى ، مكارم الآثار ، ج 4 ، ص 1057 ؛ مامقانى ، مخزن المعانى ، صص 228 - 229 . ( 2 ) . كاظمى خوانسارى ، احسن الوديعة ، ج 1 ، ص 169 ؛ واعظ خيابانى ، علماى معاصرين ، ص 81 ؛ مامقانى ، مخطن المعانى ، ص 230 .